Annotatsiya:

Bu çalışma, Batı Azerbaycan bölgesindeki Azerbaycan toponimlerinin fonetik özelliklerini incelemekte; Azerbaycan dilinin tarihsel gelişimini yansıtan paleodiyalektolojik ve neodiyalektolojik unsurların korunmasına odaklanmaktadır. Yer adları, yalnızca coğrafi isimler olarak değil, aynı zamanda eski fonetik sistemlerin izlerini taşıyan dilsel ve kültürel kalıntılar olarak ele alınmaktadır. Araştırmanın temel amacı, fonetik geçişleri belirlemek, diyalektolojik karşılıkları analiz etmek ve toponimlere gömülü tarihsel dil katmanlarını yeniden inşa etmektir. Çalışmada; ünlü ve ünsüz değişimlerini, diyalektal evrimin fonetik formlar üzerindeki etkisini ve anlamsal istikrarı sağlayan mekanizmaları incelemek için karşılaştırmalı-tarihsel, etimolojik ve diyalektolojik yöntemler kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, a–ə, ı–i, u–ü ve k–q, p–f, y–c gibi değişimlerin Azerbaycan dilinin farklı tarihsel aşamalarını örneklediğini göstermektedir. Kuşi–kuti gibi paleodiyalektal formlar, erken dönem Türk etnonimlerinin kanıtlarını korurken neodiyalektal özellikler (ünsüz eklenmesi veya modifikasyonu gibi) daha sonraki bölgesel farklılaşmayı kanıtlamaktadır. Genel olarak, Azerbaycan toponimleri, bölgenin hem fonetik evrimini hem de etnokültürel tarihini yansıtan temel bir dilsel arşiv işlevi görmektedir.