BAĞIMSIZLIK SONRASI TÜRKMENİSTAN’DA DİL ÇALIŞMALARI



Mualliflar:

Berdi SARIYEV

Annotatsiya:

Çalışmada, “15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü” münasebetiyle Türkmen Türkçesinin Türkoloji sahasındaki tarihî önemi, Türkmenistan’daki dil çalışmaları, alfabe reformu ve sözlükçülük faaliyetleri ele alınmıştır. Türkmenistan’ın dil politikaları, kadim bir “lengüistik pasaport” üzerine inşa edilen ve bağımsızlık sonrası stratejik hamlelerle şekillenen köklü bir kimlik inşası sürecini temsil eder. 27 Ekim 1991’de kazanılan bağımsızlık; Sovyet döneminin Kiril esaslı ve Rusça ağırlıklı yapısından sıyrılarak, öz dile ve Latin esaslı yeni Türkmen alfabesine geçişi millî egemenliğin merkezine yerleştirmiştir. Bu kapsamda makale, Türkmenistan'ın sadece kendi sınırları içinde değil, aynı zamanda ortak Türk kültür havzasında üstlendiği birleştirici rolü akademik bir bakış açısıyla irdelemektedir. Kaşgarlı Mahmut’un Dîvânu Lugâti't-Türk eserindeki arkaik köklerden günümüzün modern terminoloji çalışmalarına kadar uzanan bu süreç; dili, sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda devletin kültürel özgünlüğünü pekiştiren stratejik bir unsur olarak konumlandırmıştır. Özellikle iki ve çok dilli sözlük çalışmalarının kronolojik seyri üzerinden, dilin teknik ve bilimsel alanlardaki gelişim ivmesi somut örneklerle desteklenerek analiz edilmektedir. Çalışma, bu dönüşümün tarihsel duraklarını ve Türkmen Türkçesinin bir bilim dili olarak kazandığı yetkinliği somut verilerle ortaya koymaktadır.